W pobliżu

Może Cię zainteresować

Podobne

Ciekawe atrakcje na maila!

Newsletter

Zapisz się do newslettera, a co tydzień dostaniesz świeżą dawkę wypoczynku!

Dodaj
na listę
Wikipedia
0.0
0

Wrocław

Wrocław (łac. Vratislavia lub Budorgis, niem. , dialekt śląski Brassel, czes. Vratislav, węg. Boroszló) – miasto i jednocześnie gmina miejska na prawach powiatu w południowo-zachodniej Polsce, największe miasto i historyczna stolica Śląska.  Od 28 czerwca 1946 roku stolica województwa wrocławskiego.
Od 1 stycznia 1999 roku stolica województwa dolnośląskiego oraz siedziba władz ziemskiego powiatu wrocławskiego. Od 1000 roku na mocy dekretu papieża Sylwestra II Wrocław stał się stolicą nowo powołanej diecezji wrocławskiej (jednej z czterech w Polsce), od 1930 Archidiecezji wrocławskiej, a od 1992 Metropolii wrocławskiej. Miasto jest położone na Nizinie Śląskiej, w Pradolinie Wrocławskiej, nad rzeką Odrą i czterema jej dopływami, które zasilają ją w granicach miasta: Bystrzycą, Oławą, Ślęzą i Widawą. Nazywane bywa Wenecją Północy.  Jest głównym miastem aglomeracji wrocławskiej. Czwarte pod względem liczby ludności miasto w Polsce – 632.561 mieszkańców, piąte pod względem powierzchni – 293 km². Wrocław jest również jednym z najstarszych miast Polski pod względem lokacji na prawach miejskich.

Historia
Miasto po raz pierwszy wzmiankowane w sposób jednoznaczny w roku 1000 w związku z założeniem biskupstwa, jednak osadnictwo słowiańskie na Ostrowie Tumskim istniało co najmniej 150 lat wcześniej. Od końca X wieku znajdowało się pod panowaniem Piastów. W 1035 roku, w okresie tzw. reakcji pogańskiej, źródła informują o budowie świątyni pogańskiej w mieście. W kwietniu 1241r. w obawie przed najazdem mongolskim miasto zostało opuszczone przez mieszkańców i spalone. Zamek wrocławski, w którym bronił się Henryk II Pobożny, pozostał niezdobyty dzięki cudownemu zjawisku, które ukazało się na niebie powodując odstąpienie Tatarów od oblężenia. Tradycja, którą przekazał m.in. Jan Długosz, uznała to za skutek modlitw przeora wrocławskich dominikanów Czesława Odrowąża, późniejszego błogosławionego i patrona miasta. Po odbudowaniu ze zgliszcz, dokonano lokacji miasta na prawie magdeburskim, pierwszym wójtem obrano Godinusa Stillevogta (jego syn Gedko został później pierwszym wójtem Krakowa. W 1335r. miasto przeszło pod panowanie królów Czech, później, wraz z Koroną Czeską zostało włączone do Monarchii Habsburskiej. W połowie XVII wieku polsko-niemiecka granica językowa przebiegała niedaleko Wrocławia, włączając miasto do terytorium o dominacji języka polskiego.
W 1741r. wraz z większością Śląska zostało zdobyte podczas tzw. wojen śląskich przez Fryderyka II, króla Prus, w związku z czym od roku 1741 oficjalna nazwa miasta brzmiała Królewskie Stołeczne i Rezydencjalne Miasto Wrocław (niem. Königliche Haupt- und Residenzstadt Breslau). Od 6 grudnia 1806 roku Wrocław oblegany był przez wojska napoleońskie. Po miesięcznym oblężeniu, 5 stycznia 1807 roku, generał francuski Dominique Vandamme zdobywa Wrocław. Miasto staje się punktem organizacyjnym polskich legionów, których liczbę określono na 8.400 rekrutów. W 1807 roku Vandamme zarządził rozbiórkę fortyfikacji okalających miasto. Wrocław na tym skorzystał, bo bastiony i mury ograniczały rozwój przestrzenny centrum. Pod panowaniem Francji Wrocław pozostawał do roku 1813, w którym Napoleon poniósł klęskę, a miasto wróciło ponownie pod panowanie Prus. W 1891r. w zamożnej wrocławskiej rodzinie żydowskiej przyszła na świat i spędziła pierwsze dwadzieścia lat swego życia Edyta Stein, filozof i karmelitanka, ogłoszona w 1999 r. przez Jana Pawła II patronką Europy. 
25 sierpnia 1944 roku miasto zostało ogłoszone twierdzą (Festung Breslau), 19 stycznia 1945 roku na rozkaz gauleitera Śląska Karla Hanke dokonano przymusowej pieszej ewakuacji większości pozostającej jeszcze w mieście ludności cywilnej. 13 lutego 1945 roku Armia Czerwona, rozpoczęła oblężenie "Festung Breslau". 8 marca dowództwo Festung Breslau przejął Hermann Niehoff. Jego poprzednik, Hans von Ahlfen, opuścił miasto samolotem dwa dni później. 16 marca robotnicy przymusowi rozpoczęli wyburzanie kamienic i budowę lotniska na placu Grunwaldzkim. W nocy 1/2 kwietnia 750 samolotów radzieckich rozpoczęło masowe bombardowania Wrocławia. 6 maja w godzinach wieczornych, w willi Colonia przy dzisiejszej ul. Rapackiego 14 podpisano akt kapitulacji Wrocławia. Podpisali go gen. Niehoff oraz gen. Władimir Głuzdowski. W wyniku walk między Armią Czerwoną i Wehrmachtem zostało zniszczone 70% miasta, a zabudowa niektórych dzielnic została zrównana z ziemią. 
2 sierpnia 1945r. na konferencji poczdamskiej zapadła decyzja o przyznaniu Śląska wraz z Wrocławiem Polsce. Większość niemieckich mieszkańców miasta została przymusowo przesiedlona do radzieckiej strefy okupacyjnej Niemiec. Do Wrocławia natomiast zaczęła napływać ludność polska, głównie z centralnej Polski (Kielecczyzna, łódzkie) i Wielkopolski oraz wysiedleni mieszkańcy wschodnich rubieży przedwojennej Polski, głównie ze Lwowa i okolic, a także z Wileńszczyzny.

Ludność od początku XIX wieku
Na początku XIX wieku miasto zamieszkane było przez 78 tysięcy osób (dane z 1819r.). W połowie wieku liczba ludności przekroczyła 150 tysięcy, w 1870r. – 200 tysięcy, pół miliona osiągając na początku XX wieku. Według spisu niemieckiego z 1910 roku (przez historyków polskich i także niektórych niemieckich spis ten, podobnie jak inne niemieckie z I poł. XIX wieku, uważany jest za niedokładny i tendencyjny) we Wrocławiu mieszkało 95,71% Niemców, 2,95% Polaków, 0,67% ludność mieszana Polsko-Niemiecka, 0,67% Czechów.
Tuż przed II wojną światową liczba mieszkańców sięgnęła prawie 630 tysięcy, a 1 grudnia 1940 wynosiła 638.905; w styczniu 1945 wraz z uciekinierami ze wschodnich terenów Rzeszy przekroczyła milion. Między połową stycznia a początkami lutego na rozkaz gauleitera Hanke przymusowo ewakuowano na zachód około siedemset tysięcy osób. Rok po zakończeniu wojny w spisie powszechnym zanotowano 170 tysięcy mieszkańców. Poziom zaludnienia z roku 1939 miasto osiągnęło w 1983. Największą populację Wrocław odnotował w 1991 r. – wg danych GUS 643 640 mieszkańców. Obecnie liczba ludności miasta ma tendencję spadkową, od 1991 roku ubyło 11,5 tysiąca mieszkańców.

Środowisko naturalne
Klimat
Wrocław jest położony w strefie klimatów umiarkowanych szerokości geograficznej, w typie klimatu przejściowego, podlegającego wpływom oceanicznym i kontynentalnym.
W mieście przeważają masy powietrza polarno-morskiego i polarno-kontynentalnego; fronty atmosferyczne przemieszczają się przez 220 dni w roku z przewagą frontów chłodnych. Średnie miesięczne ciśnienie atmosferyczne waha się od 999,6 (kwiecień) do 1003,6 hPa (październik), dominują kierunki wiatru z sektora zachodniego. Dni pogodnych jest ok. 41 w roku, najwięcej we wrześniu, pochmurnych ok. 206, najwięcej w listopadzie; usłonecznienie wynosi średnio 1.556 godzin w roku. Średnia roczna temperatura powietrza osiąga +9,0 °C; najchłodniejszy jest styczeń (średnio -0,4 °C), najcieplejszy lipiec (średnio +18,8 °C). W ciągu roku występuje 40 dni gorących, czyli takich, w których maksymalna temperatura przekracza 25 °C (z czego dziewięć dni jest upalnych, z temperaturą powyżej 30 °C), dni mroźnych, z temperaturą maksymalną poniżej 0 °C jest we Wrocławiu tylko 28 rocznie. Najdłuższą, trwającą 114 dni, termiczną porą roku jest lato, zima trwa 65 dni.
Największe średnie miesięczne sumy opadu wynoszą 79 mm (lipiec), najmniejsze 30 mm (luty); średnio notuje się 158 dni z opadem w roku (z maksimum w zimie). Burze występują średnio 25 razy w roku, pokrywa śnieżna zalega średnio przez 35 dni w roku.
Warunki klimatyczne Wrocławia wykazują cechy typowe dla dużych aglomeracji miejsko-przemysłowych jednym z obserwowanych efektów jest podwyższenie temperatury powietrza, określane jako "miejska wyspa ciepła", co najwyraźniej zaznacza się podczas pogodnych nocy letnich, dając dodatkowo ponad 5,0 °C.
Położenie Wrocławia na przedpolu Sudetów pociąga za sobą występowanie zjawisk fenopochodnych. Występują one średnio 18 dni w roku. Zjawiska te są zauważalne zwłaszcza zimą, kiedy to przy silnym, suchym wietrze dochodzi do gwałtownego wzrostu temperatury powietrza. Miało to miejsce np. 21 lutego 1990, gdy temperatura we Wrocławiu wzrosła do +20,1 °C. Najwyższą temperaturę zanotowano 31 lipca 1994 (+37,9 °C), najniższą 8 stycznia 1985 (–30,0 °C).

Architektura i urbanistyka
Wrocław mimo zniszczeń wojennych (70% budynków) zachował wiele budowli bądź w stanie oryginalnym, bądź odrestaurowanych czy odbudowanych po wojnie. Do wyróżniających się należą: gotycki ratusz na Rynku, gotyckie kościoły: Archikatedra św. Jana Chrzciciela na Ostrowie Tumskim (przy niej barokowa kaplica Elektorska według projektu Fischera von Erlacha), Katedra św. Marii Magdaleny, Bazylika św. Elżbiety, Św. Krzyża, NMP na Piasku, św. Stanisława, św. Doroty i św. Wacława, neogotycki św. Michała Archanioła; barokowy zespół głównych budynków Uniwersytetu Wrocławskiego z Aulą Leopoldina; neogotycki budynek Dworca Głównego; modernistyczne: Hala Ludowa (proj. Max Berg na Wystawę Stulecia, 1913; używana dziś jest także nazwa "Hala Stulecia"pod tą nazwą zarejestrowana jest na liście światowego dziedzictwa UNESCO, tłumaczenie pierwotnej niem. nazwy Jahrhunderdhalle), gmach Opery Wrocławskiej, Hotel Monopol, Hala Targowa, Dom Towarowy Renoma, Dom Towarowy Rudolf Petersdorff (obecnie "Kameleon") zaprojektowany przez Ericha Mendelsohna, budynki wystawy "Mieszkanie i miejsce pracy" (1929, m.in. dom projektu Hansa Scharouna), budynki Browaru Piastowskiego, Pałac Schaffgotschów, Landeshaus, Urząd Pocztowy, wieże ciśnień przy alei Wiśniowej, Na Grobli i przy alei Kasprowicza. Oprócz tego w mieście zachowało się ponad osiem tysięcy zabytkowych kamienic reprezentujących style historyczne pochodzących z XIX i początków XX wieku, które władze samorządowe starają się w ramach specjalnych programów rewitalizacyjnych sukcesywnie poddawać renowacjom. Jest to największe tego typu skupisko zabytkowego budownictwa w Polsce oraz jedno z największych w Europie. Kamienice te prezentują style począwszy od baroku poprzez klasycyzm, historyzm, secesję aż po modernizm. Wiele kamienic prezentuje wysokie walory architektoniczno-estetyczne. W niektórych przypadkach są to zachowane całe ciągi ulic architektury historyzującej jak chociażby ulica Miernicza oraz plac księdza Stanisława Staszica na osiedlu Nadodrze.

Ważniejsze miejsca
* Hala Stulecia (Hala Ludowa) - obiekt wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO, oraz uznany za Pomnik historii.
* Zespół historycznego centrum - uznany za Pomnik historii:
- Stare Miasto – najstarsza i najciekawsza część lewobrzeżnego Wrocławia, wywodząca się z trzynastowiecznego miasta lokacyjnego.
- Rynek z Ratuszem, Piwnicą Świdnicką i Browarem Spiż – jeden z największych rynków staromiejskich w Europie o wymiarach 205 na 175 m. Takie wymiary podaje Rudolf Stein, spotyka się również 212 na 175, a także wymiar teoretyczny 206,6 na 169 m (660 na 540 stóp po 0,313 m). 50. pod względem wielkości plac na świecie (28. w Europie, 3. w Polsce). Otaczające budynki reprezentują style różnych epok.
- plac Solny – dawny średniowieczny plac targowy, swym narożnikiem styka się z Rynkiem. Prawdopodobna data powstania to koniec XIII wieku.
- Nowy Targ – jeden z trzech historycznych placów targowych Wrocławia powstał prawdopodobnie już około 1214 roku.
- ulica Świdnicka – o łącznej długości ok. 1050 m jest jedną z głównych ulic Wrocławia.
- ulica Szewska – będąca częścią strefy pieszej. Jest jedną z reprezentacyjnych ulic miasta.
- Panorama Racławicka
- Stadion Miejski - jedna z aren Euro 2012.
- Wrocławska Fontanna Multimedialna
* Pałac Królewski
* Ogród zoologiczny (założony w roku 1865 – największa w Polsce liczba gatunków – 565, łącznie około 7100 zwierząt)
* Ogród botaniczny – powołany w 1811 roku na terenie Ostrowa Tumskiego. Obszarem obejmuje 7,4 ha (i 0,33 ha pod szkłem), znajduje się w nim około 7,5 tysiąca gatunków roślin.
* Park Szczytnicki z Ogrodem Japońskim – zajmuje powierzchnię około 100 ha co sprawia, że jest jednym z największych parków Wrocławia. Park ma charakter krajobrazowy i duże walory kompozycyjne oraz dendrologiczne (około 400 gatunków drzew i krzewów).
* Stary Cmentarz Żydowski ten zabytkowy cmentarz stanowi obecnie Muzeum Sztuki Cmentarnej, które jest oddziałem Muzeum Miejskiego Wrocławia. Jego łączna powierzchnia wynosi 4,6 ha.
* Wyspy odrzańskie:
- Kępa Mieszczańska – we Wrocławiu, w zachodniej (dolnej) części miejskiego odcinka Odry.
- Ostrów Tumski (dawniej osobna wyspa) – najstarsza, zabytkowa dzielnica Wrocławia zasiedlona co najmniej od IX wieku swój rozwój zawdzięcza dogodnemu położeniu, gdyż był to najwygodniejszy punkt przekraczania Odry.
- Wyspa Piasek znajduje się w obrębie historycznego starego miasta. Znajduje się tu Kościół Najświętszej Marii Panny. Już we wczesnym średniowieczu przebiegał przez wyspę główny trakt w kierunku północ-południe.
- Wyspa Słodowa – niewielka wysepka w obrębie wrocławskiego Starego Miasta.
- Wielka Wyspa – na niej znajdują się osiedla Bartoszowice, Biskupin, Dąbie, Sępolno, Szczytniki, Zacisze, Zalesie.

Mosty i kładki
Przed II wojną światową w mieście istniały – licząc według obowiązujących wówczas niemieckich kryteriów definiujących budowle drogowe – 303 mosty. Obecnie wszystkie przedwojenne mosty, które uległy zniszczeniu podczas oblężenia w roku 1945 zostały odbudowane, powstało też kilka całkiem nowych. Największe z nowo wybudowanych to Most Tysiąclecia, nowy Most Mieszczański i Most Dmowskiego, pomimo tego według kryteriów używanych współcześnie, uznaje się, że jest ich tylko od 117 (w tym 27 kładek) do 220 przy czym powierzchnia miasta od roku 1945 wzrosła ze 175,1 km² do 292,8 km². Największe i najważniejsze z mostów przerzucone są nad głównym i pobocznymi nurtami rzeki Odry (Stara Odra, Odra Północna i Południowa) i kanałów: Powodziowego, Żeglugowego, Bocznego, Miejskiego, Granicznego, Odpływowego i kilku pozostałych. Przez obszar Wrocławia przepływa też kilka innych, mniejszych rzek, na ogół są to dopływy Odry: Ślęza, Oława (rozdzielająca się tu na dwa nurty – Oławę Górną i Dolną), Bystrzyca, Widawa, Dobra (dopływ Widawy), a z pomniejszych – Ługowina, Kasina, Oporówka, Łękawica, Piskorna, Młynówka, Trzciana, Czarna Woda, Zielona, Rogożówka, Olszówka Krzycka, Grabiszynka i inne. Rzeki te i strumienie oraz przekopane sztuczne kanały tworzą liczne naturalne i kilka sztucznych wysp (zależnie od poziomu wody w rzece oraz od kryterium wielkości można się ich doliczyć do około 25), niektóre rzeki (prócz Odry – np. Widawa) mają swoje "stare" nurty płynące nieco inną trasą niż nurty główne; w wielu miejscach przedzielone są śluzami – niektóre ze śluz pełnią też rolę mostów lub kładek. Ponadto Wrocław jako jedno z nielicznych miast w Europie, ma zachowaną i stale wypełnioną wodą fosę miejską nad którą również przerzucone są ciągi komunikacyjne – piesze i kołowe. To wszystko sprawia że Wrocław bywa nazywany Wenecją Północy. Ostatnią, wcale nie najmniej ważną kategorią mostów i kładek wrocławskich są kładki piesze i wiadukty drogowe ponad jezdniami ulic bądź torami kolejowymi.

Kamienice
Wrocław odznacza się niepowtarzalnym i oryginalnym stylem architektonicznym. Uroku miastu z pewnością dodają kolorowe i stylowe kamieniczki. Cenny zespół stanowi zespół renesansowych domów w bloku śródrynkowym, w którym przebiegają trzy wąskie uliczki. Należą do nich Sukiennice, domy przy przejściu Garncarskim oraz przejściu Żelaźniczym.
Liczne zabytkowe kamienice otaczają płytę Rynku, ponadto na terenie Starego Miasta zachowały się pojedyncze dzieła tego typu. Przykładami są:
* Kamienica Heinricha von Rybischa (ul. Ofiar Oświęcimskich 1)
* Kamienica Pod Gryfami (Rynek 2)
* Kamienica Dwór Polski (Rynek 5)przebudowana na styl włoski, obecnie wykorzystywana jako hotel z restauracją 
* Kamienica Pod Złotym Słońcem (Rynek 6)
* Kamienica Pod Błękitnym Słońcem (Rynek 7)
* Kamienica Pod Siedmioma Elektorami (Rynek 8) gotycko-barokowa
* Kamienica Pod Starą Szubienicą (Rynek 19)
* Kamienica Pod Złotym Dzbanem (Rynek 22)
* Kamienica Pod Zieloną Dynią (Rynek 23)
* Kamienica Pod Złotym Pucharem (Rynek 26) gotycka  
* Kamienica Pod Złotym Psem (Rynek 41 róg ul. Wita Stwosza 1)
* Kamienice Jaś i Małgosia (ul. św. Mikołaja 1 róg ul. Odrzańskiej 40)

Kultura i rozrywka
Wrocław jest jednym z największych ośrodków kulturalnych i intelektualnych w Polsce, o wielowiekowej tradycji. 
Znajduje się tu spora liczba teatrów, muzeów, kin i galerii sztuki, zapewnia swym mieszkańcom i turystom szeroką ofertę kulturalną – od muzyki dawnej do projektów z obszaru sztuki nowoczesnej. Wizytówką kulturalną Wrocławia stały się festiwale muzyczne o międzynarodowym znaczeniu (m.in. Wratislavia Cantans, Festiwal Jazz nad Odrą, Przegląd Piosenki Aktorskiej).
Miasto słynie także z dużej ilości klubów muzycznych, dyskotek i pubów. Największa ich liczba znajduje się w Rynku i okolicach, a także w Pasażu Niepolda, na Wzgórzu Partyzantów i na Dworcu Świebodzkim.

Muzea
We Wrocławiu znajduje się kilkanaście znaczących obiektów muzealnych. 
Należy do nich Muzeum Narodowe we Wrocławiu (dawne Muzeum Śląskie), zawierające między innymi zbiory przeniesione ze Lwowa i Kijowa, jedyne w Polsce Muzeum Architektury, Muzeum im. Lubomirskich i Muzeum Sztuki Mieszczańskiej w Ratuszu.
Do atrakcji kulturalnych należy też zaliczyć Panoramę Racławicką - rotundę, w której mieści się panoramiczne malowidło o wymiarach: 120x15 metrów przedstawiające bitwę pod Racławicami z 4 kwietnia 1794 r. będącą oddziałem Muzeum Narodowego.
19 kwietnia 2009 Muzeum Miejskie otworzyło kolejny oddział mieszczący się w odrestaurowanym pałacu królewskim (zamku królów pruskich) w centrum miasta. Część budynku zajmują drobiazgowo odrestaurowane komnaty królewskie. Dwa skrzydła gmachu zajmuje wystawa "1000 lat Wrocławia". Na wystawie prezentowanych jest prawie trzy tysiące eksponatów, wiele z nich pochodzi ze zbiorów polskich i niemieckich kolekcjonerów oraz Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu, skarbca katedry św. Jana i Muzeum Archidiecezjalnego we Wrocławiu
Arsenał Miejski jest oddziałem Muzeum Miejskiego, w jego południowym i wschodnim skrzydle znajduje się Muzeum Militariów a w starym spichlerzu ma swoją siedzibę Archiwum Budowlane Muzeum Architektury i od 2001 roku Muzeum Archeologiczne.
Muzeum Przyrodnicze powstało w 1814 roku i znajduje się na terenie Ogrodu Botanicznego. 
Muzeum Sztuki Medalierskiej założony w 1964r. oddział Muzeum Miejskiego. Jako jedyne w Polsce gromadzi zbiory z zakresu medalierstwa i falerystyki.
Muzeum Archidiecezjalne założone w 1898r. na terenie Ostrowa Tumskiego gromadzi zabytki starożytne i gotyckie, głównie z czasów piastowskiego Śląska. Mauzoleum Piastów Śląskich mieści się w kościele św. Klary i św. Jadwigi i posiada m.in. urnę z sercem księżniczki Karoliny - ostatniej Piastówny z 1707r.
Muzeum Poczty i Telekomunikacji jest jedyną tego typu placówką w Polsce i prezentuje unikalne zbiory poczty polskiej od XVI w.
Muzeum Geologiczne powstało w 1866 r. a Muzeum Mineralogiczne w 1812r.
Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego ukazuje historię uczelni od 1702 r. do czasów współczesnych, mieści się w gmachu głównym Uniwersytetu Wrocławskiego, z kolei Muzeum Człowieka znajduje się w budynku Katedry Antropologii Uniwersytetu Wrocławskiego i posiada zbiory jeszcze z czasów przedwojennych.
Muzeum Etnograficzne znajduje się w dawnym Pałacu Biskupów Wrocławskich przy placu Zgody, Muzeum Akademii Sztuk Pięknych jest częścią ASP we Wrocławiu przy pl. Polskim, Muzeum Sztuki Cmentarnej obejmuje teren Starego Cmentarza Żydowskiego przy ul. Ślężnej. 
Muzeum Archeologiczne we Wrocławiu w swoich zbiorach posiada część Skarbu zakrzowskiego.

Teatry
W dzisiejszym Wrocławiu działa kilkanaście teatrów i grup teatralnych. Do ważniejszych zaliczyć można Teatr Polski złożony z trzech scen, Teatr Współczesny powstały w początkach lat 70. XX wieku we Wrocławiu, będący inicjatorem Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego DIALOG-WROCŁAW odbywającego się co 2 lata. 
Tradycje operowe we Wrocławiu, sięgające pierwszej połowy XVII w., podtrzymuje Opera Wrocławska wzniesiona w latach 1839-1841. Dla melomanów ważna jest również Filharmonia Wrocławska utworzona w 1954 r., m.in. z inicjatywy hr. Wojciecha Dzieduszyckiego. Przedstawienia operetkowe na dwóch scenach wystawia natomiast Teatr Muzyczny Capitol.

Kina
We Wrocławiu znajduje się 5 multipleksów: 2 kina należą do Heliosa – przy ul. Kazimierza Wielkiego i w Centrum Handlowo-Rozrywkowym Magnolia Park, również 2 kina posiada Multikino – w Centrum Handlowym Arkady Wrocławskie i w Centrum Handlowo-Rozrywkowym Pasaż Grunwaldzki natomiast jedno kino należy do sieci Cinema City i mieści się w Centrum Handlowym Korona. Oprócz nich Wrocław może pochwalić się także kameralnymi kinami o znacznie dłuższej historii, jak Lwów, Lalka czy Warszawa.
W Centrum Handlowo-Rozrywkowym Magnolia Park znajduje się kino 5D. 
Wrocław ma też jedyne działające w Europie kino dworcowe, które mieści się na Dworcu Głównym. Obecnie, z powodu przebudowy dworca jest ono zamknięte.

Kąpieliska
We Wrocławiu znajduje się największy w Polsce aquapark – Wrocławski Park Wodny z basenami krytymi i odkrytymi działającymi cały rok. 
Kąpieliska odkryte działające sezonowo: Kąpielisko Morskie Oko, Kąpielisko Glinianki, Basen Kąpielowy Kłokoczyce na Psim Polu, Basen Kąpielowy Orbita w Parku Zachodnim. 
Wrocław dysponuje także basenami krytymi: Zakład Pływania AWF Wrocław na terenie Stadionu Olimpijskiego, WKS Śląsk Wrocław przy ulicy Racławickiej, Wrocławskie Centrum SPA przy ulicy Teatralnej, Basen w szkole przy ulicy Zemskiej oraz w szkole przy ulicy Wieczystej, Pływalnia Uniwersytetu Ekonomicznego przy ul. Kamiennej, Pływalnia Uniwersytetu Przyrodniczego przy ulicy Chełmońskiego, Centrum Basenowo-Sportowe Redeco, oraz Punkt Rekreacji w Hotelu Wrocław.

Lodowiska
Lodowisko na Pergoli, lodowisko w Hali Orbita przy ul. Wejherowskiej, lodowisko w Zespole Szkół nr 3 przy ul. Szkockiej, lodowisko przy ul.Spiskiej.

Wrocław w literaturze
Wrocławski filolog i pisarz, Marek Krajewski, poświęcił cykl książek kryminalnych detektywowi Mockowi oraz miastu Breslau. Akcja kilku utworów Wojciecha Żukrowskego toczy się we Wrocławiu, podobnie utwory Andrzeja Ziemiańskiego często opisują miasto.
Najbardziej znaną książką o Wrocławiu jest napisany przez Normana Daviesa i Rogera Moorhouse'a "Mikrokosmos. Portret miasta środkowoeuropejskiego" opisujący ponad 1000 lat historii miasta.

Wrocław w filmie
We Wrocławiu swoje siedziby mają Wytwórnia Filmów Fabularnych oraz Szkoła Kaskaderów Filmowych. 
We Wrocławiu zadebiutowali m.in. Andrzej Wajda, Krzysztof Kieślowski, Sylwester Chęciński i powstało wiele filmów, które weszły do historii polskiego kina, m.in.:Popiół i diament, Rękopis znaleziony w Saragossie, Sami swoi, Lalka, Mniejsze niebo, Wielki Szu, Konsul; niektóre odcinki seriali: Czterej pancerni i pies i Stawka większa niż życie były kręcone we Wrocławiu (w "Stawce" Wrocław występował jako Berlin, m.in. dworzec główny, a Teatr Lalek występował jako Teatr Roma); we Wrocławiu kręcone były także m.in. Zaraza, Kobieta samotna, Kobieta na wojnie, Charakter, Aimée & Jaguar, Córka konsula, Avalon, Most Powietrzny, Kobieta w Berlinie, Enen, Randka w ciemno, 80 milionów. We Wrocławiu kręcono także znane polskie seriale: Świat według Kiepskich, Fala zbrodni, Pierwsza miłość, Licencja na wychowanie, Tancerze.

Media

Stacje radiowe:
* Radio RAM
* Radio Eska Wrocław
* Akademickie Radio LUZ
* Radio Aplauz
* Radio Wrocław
* Katolickie Radio Rodzina
* Radio TOK FM
* Radio Traffic FM

Stacje telewizyjne
* TV Odra
* TeDe
* TVP Wrocław

Prasa
Dzienniki
* Gazeta Dolnośląska (dolnośląska edycja Gazety Wyborczej)
* Polska - Gazeta Wrocławska (dolnośląska edycja dziennika Polska)
* Auto Giełda Dolny Śląsk

Czasopisma
* Tygodnik Wrocławski
* Wrocławski Gość Niedzielny (tygodnik)
* Wrocławianin (dwutygodnik)
* Odra (miesięcznik)
* Gazeta Południowa (miesięcznik)
* Nowe Życie (miesięcznik)
* CD-Action (miesięcznik)

Pisma już nie ukazujące się
* Gazeta Wrocławska (dawniej Gazeta Robotnicza)
* Słowo Polskie (Pionier)
* Wieczór Wrocławia
* Dziennik Dolnośląski
* Biuletyn Dolnośląski
* Monitor Dolnośląski
* Nowiny Szląskie
* Schlesische Zeitung
* Żołnierz Ludu
* Sprawy i Ludzie
* Naprzód Dolnośląski
* Nasz Wrocław
* WTK
* Panorama dolnośląska

Sport
Najbardziej znanym klubem sportowym Wrocławia jest Śląsk Wrocław.

Wspólnoty religijne
Obecność wielu grup religijnych jest rezultatem złożonej przeszłości miasta, w której Wrocław zamieszkiwały przeróżne narodowości. Wszystkie grupy pozostawiły po sobie nie tylko kulturę, ale także wiarę. Pozostałością po tworzących niegdyś większość mieszkańców niemieckich protestantach jest do dziś mała niemieckojęzyczna wspólnota ewangelicka. Jednocześnie istnieje polskojęzyczna wspólnota ewangelicka. Na terenie miasta działa również kilkanaście protestanckich wspólnot o charakterze ewangelicznym – do tej grupy należą między innymi wrocławskie zbory Kościoła Chrześcijan Baptystów, Kościoła Zielonoświątkowego, niezależny charyzmatyczny (neozielonoświątkowy) Kościół Wrocław dla Jezusa, Kościoła Wolnych Chrześcijan czy Wspólnoty Kościołów Chrystusowych.
Po 45 latach swą greckokatolicką wiarę w obrządku ukraińsko-bizantyjskim mogą również bez przeszkód wyznawać Ukraińcy i Łemkowie, którzy do miasta zostali przesiedleni ze wschodniej Polski w ramach tzw. akcji Wisła. Tuż po wojnie, jako skutek przesiedleń mniejszości narodowych ze wschodnich terenów kraju, powstały tu również dwie wspólnoty prawosławne. Obecnie są one odwiedzane przez Ukraińców wyznających prawosławie, a także niewielką liczbę Rosjan i Polaków. Na życie religijne dolnośląskiej stolicy wpływ ma także dziewiętnastowieczna emigracja Polaków do Ameryki. Utworzyli oni w nowej ojczyźnie własny Kościół Polskokatolicki, który z kolei w okresie międzywojennym trafił do Polski. Innym Kościołem starokatolickim działającym we Wrocławiu jest Reformowany Kościół Katolicki mający w swych rękach najwięcej świątyń. W mieście obecne są także świątynie religii dharmicznych, wrocławscy buddyści skupieni są głównie we wspólnotach Buddyzmu Diamentowej Drogi oraz Zen Kwan Um. 

Administracja
Wrocław jest miastem na prawach powiatu. Jest też członkiem Unii Metropolii Polskich.

Podział administracyjny
Wrocław dzieli się administracyjnie na 48 osiedli, stanowiących jednostki pomocnicze miasta. Niegdyś miasto składało się z 5 dzielnic: Psie Pole, Śródmieście, Stare Miasto, Krzyki, Fabryczna, które obecnie nie posiadają własnej osobowości prawnej, stanowią jednak nadal kryterium organizacji wielu urzędów i instytucji.

Transport

Układ drogowy

Przez Wrocław przebiegają drogi krajowe i europejskie ,a w Bielanach Wrocławskich bezpośrednio przy granicy miasta znajduje się węzeł autostrady A4 i dróg nr 5 i 8.
Struktura sieci drogowej Wrocławia jest silnie zorientowana na centrum miasta, mając kształt promienisty. Do końca XX wieku wszystkie mosty na głównej odnodze Odry skupiały się na jej odcinku długości około 2.500 m. Komunikacja drogowa między dzielnicami peryferyjnymi jest utrudniona przez rozległe urządzenia kolejowe, wcinające się w głąb miasta. Od lat 80 etapami budowana jest obwodnica śródmiejska. W roku 2008 rozpoczęła się budowa Autostradowej Obwodnicy Wrocławia (AOW) , której rolą będzie przejęcie ruchu tranzytowego z obecnych dróg nr 5 i 8  i wyprowadzenie go poza istniejący układ ulic miejskich. W roku 2011 jej większa część została otwarta dla ruchu.

Transport szynowy, lotniczy i wodny
Wrocław jest ważnym węzłem kolejowym (Wrocław-Brochów to druga pod względem wielkości stacja towarowa w kraju, także Wrocław Gądów jest dużą stacją towarową). 
Z Wrocławia wychodzą linie kolejowe w kierunkach: Leszno – Poznań, Opole – Katowice – Kraków, Opole – Lubliniec – Częstochowa, Legnica – Zgorzelec, Głogów – Zielona Góra, Kłodzko – Kudowa-Zdrój, Kłodzko – Międzylesie, Wałbrzych – Jelenia Góra, Oleśnica – Ostrów Wlkp – Łódź – Warszawa. 
Ponadto istnieją nieczynne linie kolejowe Wrocław - Kobierzyce - Świdnica, Wrocław - Kobierzyce - Dzierżoniów. 
Miasto posiada międzynarodowe lotnisko na Strachowicach: Copernicus Airport Wrocław. Na terenie miasta znajduje się także port rzeczny na Odrze.

Miejski transport zbiorowy
Miejski transport zbiorowy we Wrocławiu korzysta z 23 stałych linii tramwajowych i 74 autobusowych (w tym 13 nocnych), ich liczba jest zmienna, zależnie od remontów. Rozległa sieć tramwajowa jest jedną z większych w kraju, jednak nie obsługuje wielu gęsto zamieszkanych osiedli takich jak Nowy Dwór, Kozanów, Psie Pole, Gaj czy Zakrzów, linie autobusowe stanowią zatem równorzędny środek transportowy, obsługiwany przez MPK Wrocław oraz kilku mniejszych prywatnych przewoźników (np. DLA). Obecnie trwa rozbudowa sieci tramwajowej w ramach szybkiego tramwaju miejskiego – Tramwaj Plus.          W czasie II wojny światowej Niemcy planowali zbudować metro we Wrocławiu.

Miejski transport indywidualny
Ścieżki rowerowe we Wrocławiu są dość liczne, jednak bardzo rozproszone. Nie tworzą spójnego systemu komunikacyjnego. W mieście działa także bardzo wiele korporacji TAXI.

Wrocławianie
Nobliści

* Theodor Mommsen (1902) – historyk, poeta oraz prawnik niemiecki
* Philipp Lenard (1905) – fizyk, nagrodę otrzymał dzięki swej pracy nad promieniowaniem katodowym.
* Eduard Buchner (1907) – niemiecki profesor chemii. Prowadził badania z dziedziny związków cyklicznych (odkrycie pirazolu), nad alkoholową fermentacją drożdżową i procesami fermentacyjnymi.
* Paul Ehrlich (1908) – chemik i bakteriolog, wynalazł salwarsan – lekarstwo przeciwko kile stosowane przed wynalezieniem antybiotyków.
* Gerhart Hauptmann (1912) – dramaturg i powieściopisarz, był przedstawicielem nurtu naturalistycznego w teatrze.
* Fritz Haber (1918) – chemik niemiecki pochodzenia żydowskiego, nagrodę otrzymał za opracowanie metody syntezy amoniaku, umożliwiającej produkcję nawozów sztucznych
* Friedrich Bergius (1931) – prace badawcze nad wysokociśnieniowym uwodornianiem węgla do węglowodorów ciekłych – benzyna syntetyczna (metoda Bergiusa), scukrzaniem drewna (hydroliza celulozy)
* Otto Stern (1943) – fizyk, nagrodę otrzymał za swój wkład w rozwój metody wiązki molekularnej i odkrycia momentu magnetycznego protonu.
* Max Born (1954) – sformułował standardową obecnie interpretację kwadratu funkcji falowej (ψ*ψ) w równaniu Schrödingera jako gęstości prawdopodobieństwa znalezienia cząstki.
* Reinhard Selten (1994) – ekonomista niemiecki, Nagrodę Nobla otrzymał za osiągnięcia w dziedzinie teorii gier.

Honorowi obywatele Wrocławia
* Ferdinand Heinke (1831)
* August von Ende (1870)
* Arthur Johnson Hobrecht (1872)
* Heinrich Robert Göppert (1875)
* Ernst Wachler (1875)
* Max von Forckenbeck (1878)
* Carl Friedrich Eduard Bartsch (1878)
* Wilhelm von Tümpling (1880)
* Adolph Menzel (1885)
* Helmut Karl Bernhard von Moltke (1890)
* Gustav Dickhuth (1892)
* Otto Theodor von Seydewitz (1894)
* Ferdinand Julius Cohn (1897)
* Wilhelm Salomon Freud (1901)
* Maximilian von Ysselstein (1902)
* Hermann von Hatzfeld-Trachenberg (1903)
* Otto Mühl (1907)
* Robert von Zedlitz-Trützschler (1909)
* Georg Bender (1912)
* Georg Kopp (1912)
* Wiktor II Amadeusz von Ratibor (1913)
* Remus von Woyrsch (1919)
* Gerhart Hauptmann (1922)
* Alfred von Scholtz (1924)
* Paul von Hindenburg (1927)
* Adolf Hitler (1933)
* Helmuth Brückner (1933)
* Hermann Göring (1935)
* Fritz Hofmann (1936)
* Wilhelm Frick (1937)
* Josef Wagner (1938)
* Joseph Goebbels (1938)
* Józef Stalin (1945)
* Władysław Gomułka (1946)
* Stanisław Piaskowski (1946)
* Stanisław Popławski (1947)
* Konstanty Rokossowski (1949)
* Ryszard Malinowski (1963)
* Mirosław Hermaszewski (1978)
* Romesh Chandra (1979)
* Alfred Jahn (1993)
* Tadeusz Różewicz (1994)
* Henryk Tomaszewski (1995)
* Henryk Gulbinowicz (1996)
* Jan Paweł II (1997)
* Jerzy Grotowski (1998)
* Wojciech Dzieduszycki (1999, zrzekł się tytułu w 2006)
* Jan Nowak-Jeziorański (2000)
* Václav Havel (2001)
* Norman Davies (2002)
* Andrzej Wajda (2003)
* Władysław Bartoszewski (2004)
* Lech Wałęsa (2005)
* Sylwester Chęciński (2006)
* Kurt Masur (2007)
* Dalajlama XIV (2008)
* Urszula Kozioł (2009)
* Aleksandra Natalli-Świat (2010, pośmiertnie)
* Władysław Stasiak (2010, pośmiertnie)
* Jerzy Szmajdziński (2010, pośmiertnie)

Ciekawostki
* We Wrocławiu na Thanks Jimi Festival 2006 został po raz pierwszy pobity gitarowy rekord Guinnessa; poprawiany później na Thanks Jimi Festival 2007 oraz Thanks Jimi Festival 2008; w 2009 roku na wrocławskim Rynku zebrało się 6.346 gitarzystów. 
* Miasto ma czwartą największą liczbę mostów (i kładek) w Europie, plasuje się za Wenecją. Amsterdamem i Petersburgiem.
* Miasto jest jednym z czterech polskich miast, które organizują Mistrzostwa Europy w piłce nożnej mężczyzn (Euro 2012)
* Miasto kandydowało do wystawy EXPO 2010, lecz musiało uznać wyższość Szanghaju
* W rywalizacji o EXPO 2012 miasto przegrało z Yeosu (Korea Południowa)
* Wrocław posiada dwa obiekty (najwięcej w Polsce, wraz z Gdańskiem) na liście Pomników Historii – najcenniejszego wyróżnienia przyznawanego w kraju obiektom uznanym za szczególnie wartościowe dla kultury, będących pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej. Są nimi: Zespół historycznego centrum i Hala Stulecia.=
* Wrocław ma Stadion Olimpijski, choć nie był nigdy organizatorem Igrzysk.
* Jako jedno z nielicznych miast w Europie (poza Holandią), ma zachowaną i stale wypełnioną wodą fosę miejską.
* Ostrów Tumski we Wrocławiu oświetlany jest co noc przez ręcznie obsługiwane gazowe latarnie uliczne.
* W budynku Banku Zachodniego na rogu Rynku i placu Solnego działa jedyny we Wrocławiu paternoster, czyli winda bez drzwi, która jeździ ze stałą prędkością, nie zatrzymując się na poszczególnych piętrach.
* Wrocławskie ZOO, choć wcale nie największe w Polsce, może się pochwalić jednak największą w Polsce liczbą gatunków.
* We Wrocławiu urodził się Manfred Albrecht von Richthofen - niemiecki lotnik, największy as myśliwski okresu I wojny światowej, nazywany "Czerwonym Baronem".
* We Wrocławiu zmarł 9 września 1684 r. Johann Caspar von Ampringen, od roku 1682 Książę von Freudenthal i Eulenburg. Był on czeskim dyplomatą i Wielkim Mistrzem Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie.
* Miasto posiada tor wyścigów konnych (w Polsce są tylko 3 takie), mieści się on na Partynicach; na jego terenach w 1983 Jan Paweł II odprawił mszę.
* Wrocławska PTV Echo była pierwszą prywatną telewizją w Polsce.
* Miasto posiada najwięcej w Polsce punktów widokowych zlokalizowanych na zabytkach, są to: wieża północna Katedry św. Jana Chrzciciela, wieża Bazyliki św. Elżbiety, Wieża matematyczna Uniwersytetu Wrocławskiego, Mostek Czarownic między wieżami Katedry polsko-katolickiej św. Marii Magdaleny.
* Wrocławski ratusz jest jednym z najstarszych ratuszy w Polsce i jednym z najpiękniejszych świeckich budowli gotyckich w Europie Wschodniej. Poza tym na wysokiej wieży mieści się najstarszy w Polsce dzwon zegarowy i najstarszy, z 1368 r. zegar wieżowy. W piwnicach budynku znajduje się najstarsza (z XIV wieku) restauracja w Europie – Piwnica Świdnicka.
* Wrocław dwa razy był gospodarzem dorocznego Europejskiego Spotkania Młodych organizowanego przez wspólnotę Taize we Francji. Pierwsze takie spotkanie odbyło się w końcu 1989r., drugie – pod koniec 1995r..
* We Wrocławiu, wśród licznych pomników upamiętniających znane osobistości i doniosłe wydarzenia kilka zasługuje na szczególną uwagę ze względu na ich niezwykłą formę i wymowę. Należą do nich:
- pomnik Pomarańczowej Alternatywy w formie niewielkiego krasnala,
- "Powodzianka" (na pamiątkę powodzi tysiąclecia w 1997),
- pomnik na pamiątkę masakry na placu Tian'anmen w Pekinie 4 czerwca 1989,
- niezwykły pomnik "Pamięci Zwierząt Rzeźnych", ustawiony w zaułku Stare Jatki (przed wojną Große Fleischbänke – "Wielkie Ławy Mięsne"), historycznym miejscu sprzedaży mięsa z pobliskich nadodrzańskich ubojni (obecnie znajdują się tam galerie artystyczne).
* W roku 2003 prezydent Wrocławia, kontynuując zapoczątkowaną przez Pomarańczową Alternatywę tradycję związaną z krasnoludkami – odsłonił na ścianie kamieniczki "Jaś" pomiędzy Rynkiem a kościołem garnizonowym św. Elżbiety miniaturową tabliczkę-szyld "Muzeum Krasnoludków". Tabliczka znajduje się przy drzwiach do kamieniczki, na wysokości ludzkich kolan. W sierpniu 2005 pojawiły się w różnych punktach miasta miniaturowe brązowe rzeźby krasnoludków wg projektów Tomasza Moczka, absolwenta wrocławskiej ASP: "szermierz" przy Uniwersytecie, "rzeźnik" na Starych Jatkach, dwa "Syzyfki" na ul. Świdnickiej oraz "pracz odrzański" przy moście Piaskowym. Ten ostatni krasnoludek nawiązuje swą nazwą do peryferyjnego wrocławskiego osiedla Pracze Odrzańskie. W kolejnych latach także w innych częściach miasta ustawiono kilkadziesiąt innych takich miniaturowych rzeźb, wśród nich – w fontannie koło Teatru Lalek – "aktor", "parasolnik", "puszczający kaczki" i kilka innych. Pod koniec roku 2007 w całym mieście wrocławskich krasnali było około pięćdziesięciu, a teraz ich liczba wynosi 173. Pomimo instalowanych zabezpieczeń niektóre z nich są kradzione, czasem odzyskiwane lub odtwarzane; ich liczba zatem nie jest stała.
* Wrocław czerpie wodę pitną z Nysy Kłodzkiej i Oławy.
* We Wrocławiu znajduje się Kilimandżaro, Morskie Oko, a w pobliskim Kamieńcu Wrocławskim Bajkał.
* Najdalej położonymi od Wrocławia polskimi miejscowościami są Dusznica i Hołny Majera - 551 km w linii prostej.

Dodaj swoją opinie

Wyślij opinię

Nie jesteś zalogowany

Aby móc komentować musisz się zalogować w serwisie ZnaneNieznane

Zaloguj się...
Oceń:
Aby oceniać musisz być zalogowany. Zaloguj się
Twoja ocena