W pobliżu

Podobne

Może Cię zainteresować

Ciekawe atrakcje na maila!

Newsletter

Zapisz się do newslettera, a co tydzień dostaniesz świeżą dawkę wypoczynku!

Dodaj
Wiatraki w Polsce
na listę
Znanenieznane
0.0
0

Szybkie fakty

  • Koźlak
  • Holender
  • Paltrak
  • 3 w 1

W krajobraz Polski wpisane są historyczne wiatraki. To arcydzieła architektury przemysłowej. Wśród nich znajdziemy trzy typy. Czym się charakteryzują i gdzie można je zobaczyć?

Koźlak

Wiatrak kozłowy to najstarszy i najbardziej prymitywny typ wiatraka europejskiego. Pojawił się w XII w. w Belgii i Francji. Kozioł stanowił specjalną podstawę, podtrzymującą słup stanowiący pionową oś, wokół której obracano całą konstrukcję wiatraka wraz z mechanizmem po to, aby jego śmigła, zwane też skrzydłami mogły przyjąć odpowiednie położenie w stosunku do napędzającego je wiatru. Zamiast drewnianego kozła, zwłaszcza od XIX w., stosowano też bardziej wytrzymałe konstrukcje murowane z cegły lub kamienia, a później i betonu. Często budowle stały na "kurzej stopce" po to, by móc obracać całą budowlę do wiatru. Skrzydła napędzane siłą wiatru najczęściej poruszały urządzenia do przemiału zbóż na mąkę. Koźlak był w stanie w ciągu 120 do 150 wietrznych dni roku zemleć od 60 do 90 ton ziarna.

W Polsce zagłębiem wiatraków jest Wielkopolska. W XVII i XVIII w. w było tu około 1,8 tys. sztuk. Dziś pozostało około 75 unikatowych budowli. Zainteresowani koźlakami mogą nawet wybrać się na wycieczkę Wielkopolskim Szlakiem Wiatracznym. Miejscowości, w których można obejrzeć wiatraki są m.in. Jerka, Łagowo, Miejska Górka, Sarnowo, Izbice, Osieczna, Rydzyna i Śmigiel.

Holender

Wiatrak holenderski charakteryzujący się nieruchomym, masywnym korpusem (zwykle murowanym, na planie koła lub wieloboku), na którym umocowana jest obracana na łożysku bryła dachowa ze śmigłami. Ten typ wiatraka powstał w XVI w. w północnej Holandii. Z jednym z holendrów wiąże się tragiczne wydarzenie. W Kadłubcu mężczyzna został porwany przez skrzydło wiatraka, skutkiem czego zmarł. Na pamiątkę jego śmierci na ścianie wiatraka wmurowano krzyż. Z kolei budowla w miejscowości Wysoka podczas Powstania Śląskiego stanowiła punkt oporu przeciwko grupie powstańców z oddziału karabinów maszynowych. W ośmiobocznym wiatraku w Rogierówku funkcjonuje dziś punkt etnograficzny Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy.

Wiatraki holenderskie znajdziecie też w Grodkowie i Łowkowicach na Opolszczyźnie, Gogołowie oraz Chocianowcu na Dolnym Śląsku.

Paltrak

W XIXw. pojawił się wiatrak rolkowy paltrak, który łączył charakterystyczne cechy młyna kozłowego i holenderskiego. Paltrak (podobnie jak koźlak) obracany jest w całości wraz z maszynami na kierunek wiatru.

Jeśli chcecie zobaczyć wiatraki tego typu odwiedźcie Lubiąż, Zaśpicze, Janowo lub Kalinówke Kościelną.

3 w 1

A jesli chcecie zobaczyć wszystkie trzy typy wiatraków w jednym miejscu przyjedźcie do Kolbuszowej. W 1978 r. powstał tu skansen. Są tu koźlaki, paltraki i holendry. Ponadto na powierzchni ok. 25 ha zgromadzono kryte słomianymi strzechami chałupy, całe zagrody, młyn, kuźnię, piec garncarski, pasiekę, wiele przydrożnych kapliczek oraz wiatraki, tak kiedyś charakterystyczne dla wiejskiego krajobrazu.

Dodaj swoją opinie

Wyślij opinię

Nie jesteś zalogowany

Aby móc komentować musisz się zalogować w serwisie ZnaneNieznane

Zaloguj się...
Oceń:
Aby oceniać musisz być zalogowany. Zaloguj się
Twoja ocena