Krajobraz syberyjskiej tajgi pod Zieleńcem

Dlaczego warto przyjechać do rezerwatu torfowiskowego?

Torfowisko pod Zieleńcem jest największym obszarem torfowiskowym w polskich Sudetach. Ten ścisły rezerwat florystyczny położony jest na wysokości ok. 750-770 m n.p.m., w północno-zachodniej części Gór Bystrzyckich. Obszar torfowiska leży na europejskim dziale wodnym, na granicy zlewisk Morza Bałtyckiego i Północnego.

Wiek torfowiska ocenia się na 7600 lat. Pokład torfu ma od 3,5 do 8,5 m grubości. Torfowisko składa się z dwóch części - Topieliska i Czarnego Bagna. 

Na Topielisku rośnie ok. 100 gatunków roślin, z których najciekawsza jest rosiczka. W rezerwacie rosną trzy gatunki tej mięsożernej rośliny. Jednak najpowszechniej zauważalna jest wełnianka, tworząca białe puchowe kobierce. Charakterystyczna jest też brunatna barwa wody, co związane jest z wypłukiwaniem z warstw torfu kwasów humusowych. Fauna to głównie motyle i ważki, ale mieszkają tu także m.in. cietrzew, głuszec, świergotek łąkowy, bocian czarny, jeleń, sarna, jaszczurki, żmije. 

Wiosną 2001 r. przez rezerwat wytyczona została ścieżka przyrodnicza - na trasie jest osiem przystanków pozwalających zapoznać się z najważniejszymi atrakcjami. W 2009 r. rezerwat uczyniono bardziej dostępnym dla osób niepełnosprawnych. Po rezerwacie należy poruszać się wyłącznie drogą i ścieżką zbudowaną z drewnianych bali; zejście z trasy dosłownie grozi wsiąknięciem! Jedna ze ścieżek doprowadza do drewnianej wieży widokowej wzniesionej we wrześniu 2007 r. 

Unikatowy krajobraz tego obszaru porównuje się do tajgi syberyjskiej, tundry arktycznej, albo do wyglądu Europy z czasów epoki lodowcowej.

Historia Torfowisk pod Zieleńcem

Topielisko znane jest od połowy XVIII w. Początkowo próbowano wykorzystać je do celów gospodarczych. W latach 1754 - 1755 wykopany został rów odprowadzający wodę z Topieliska do Bystrzycy Dusznickiej. Chciano w ten sposób podnieść poziom wody w rzece w celu umożliwienia spławiania drewna. W 1790 r. dla potrzeb eksploatacji torfu rów pogłębiono i wzdłuż niego usypano groblę, która podzieliła Topielisko na dwie części. 

Badania naukowe z końca XIX w. wykazały niską wartość energetyczną torfu. Uznano natomiast wysokie walory przyrodnicze torfowiska. Zaczęli pojawiać się pierwsi turyści. W 1919 r. objęto ochroną rezerwatową część Topieliska (85 ha). W okresie międzywojennym zwiększono chronioną powierzchnię do 218 ha, włączając też Czarne Bagno. W tym czasie istniały w rezerwacie układane z drewna ścieżki dla zwiedzających i dwie wieże widokowe. Po wojnie prowadzono tu liczne badania naukowe; ponownie rezerwat utworzono jednak dopiero w 1954 r. Ochroną objęto ok. 123 ha - Topielisko i niewielką część Czarnego Bagna. Kolejne korekty powiększyły chroniony obszar do 156,8 ha. Od 2003 r. powierzchnia rezerwatu wynosi 231,8 ha.

Co można robić na torfowiskach?

• Podziwiać białe kobierce w czasie kwitnienia wełnianki.
• Poznać strukturę torfu.
• Urządzić piknik w przygotowanym dla turystów miejscu.
• Wziąć ze sobą dziecko w wózku lub osobę niepełnosprawną.

Czego nie wolno pominąć odwiedzając torfowiska?

• Wejścia na wieżę widokową, by podziwiać z góry syberyjskie krajobrazy.
• Spaceru ścieżką dydaktyczną prezentującą największe atrakcje torfowiska.

Atrakcje i ciekawe miejsca w pobliżu

• Zieleniec - zimowa stolica Ziemi Kłodzkiej.
• Duszniki-Zdrój, uzdrowisko w którym koncertował Fryderyk Chopin. Główne atrakcje to m.in. Muzeum Papiernictwa w starym młynie z 1605 r. oraz kościół św. Piotra i Pawła z XVIII w. ze słynną amboną w kształcie wieloryba z otwartą paszczą.
• Orlica (1084 m n.p.m.) - najwyższy szczyt polskiej części Gór Orlickich.